سایکوبیوتیک را می‎توان میکروارگانیسم زنده‎ای تعریف کرد که در صورت مصرف کافی توسط افراد مبتلا به بیماری‎های روحی-روانی به سلامت آنان کمک می‌کند. و فواید سلامتی‌بخشی به همراه دارد. به عنوان گروهی از پروبیوتیک‎ها، این باکتری‌ها ترکیبات انتقال‌دهنده عصبی، مانند گاما آمینو بوتیریک اسید تولید می‎کنند که در محور میکروبی مغز-روده فعال هستند.

تمامی افراد در طول زندگی در شرایطی قرار می‌گیرند که می تواند منجر به احساس ترس، خوشحالی، هیجان، استرس، افسردگی و غیره گردد یا ممکن است به هنگام گرسنگی رفتارشان تغییر کند؛ به عنوان مثال عصبانی شوند یا تمرکز خود را در کار از دست بدهند. قسمت سفید مغز در شرایط مختلف، احساسات، تفکرات و رفتار ما را کنترل می‌کند و به ما فرمان می‎دهد.

مغز دوم انسان

دانشمندانی که روی فیزیولوژی بدن انسان تحقیق می‌کنند اظهار می‌کنند که انسان یک مغز دوم نیز دارد. در زندگی روزمره از عباراتی همچون دلشوره داشتن، قند در دل آب کردن، رخت در دل شستن، دلهره داشتن و غیره استفاده می‌کنیم؛ اما چرا واژه «دل» در تمامی این اصطلاحات وجود دارد؟ 

یکی از تعابیر مربوط به دل را می‌توان به شکم نسبت داد. اگرچه معانی و تعابیر دیگر مانند قلب نیز تداعی می‌شود، اما اگر دل را مصداق تعبیر اول فرض کنیم، باید گفت که رفتار، مزاج و احساسات ما تحت تأثیر عوامل اصلی موجود در این بخش است که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به حضور عوامل میکروبی اشاره کرد.

همزیستی انسان و میکروب ها

تخمین زده می‌شود مجموعه میکروب‌های موجود در بدن ما متشکل از 100 تریلیون سلول باشد که به 1000 گونه و 7000 سویه متعلق است. انسان‌ها در یک رابطه همزیستی با میکروب‌های روده زندگی می‌کنند. ما منابع ثابتی از مواد غذایی را در اختیار آن‌ها قرار می‌دهیم، در عوض آن‌ها از راه‌های مختلفی از جمله هضم غذاها، سوخت‌وساز ویتامین‌ها، قندها، چربی‌ها و آمینواسیدها، و تقویت سیستم ایمنی بدن، از ما در برابر باکتری‌های بیماری‌زا یا قارچ‌ها حفاظت می کنند.

و با فراهم‌آوردن امکان توسعه مطلوب مغز و عملکردهای بعدی به ما کمک می‌کنند. عوامل متعددی مانند ژنتیک، رژیم غذایی، عفونت، مصرف دارو، سن و جنسیت می‌تواند به صورت موقت یا دائمی بر ماهیت میکروفلور روده تأثیر بگذارد. تغییر این ترکیب میکروبی توسط عوامل خارجی می‌تواند تغییرات قابل توجهی در سلامتی میزبان ایجاد کند.

محور مغز – روده

موضوعی که اخیراً دانشمندان به آن پی برده‌اند، عبارتی تحت عنوان محور میکروبی مغز-روده است که یک سیستم دوطرفه است و امکان ارتباط بین روده و مغز را فراهم می‌کند. مسیرهای ارتباطی بین میکروب‌های روده و مغز به طور کامل شناخته نشده است، اما احتمالاً شامل مسیرهای عصبی، غدد درون‌ریز، ایمنی و متابولیکی هستند. ترکیبات شیمیایی متعددی در روده تولید می‌شود که از طریق جریان خون به مغز می‌رسد.

بسیاری از این ترکیبات شیمیایی مانند: تریپتوفان، سروتونین، لپتین و غیره توسط میکروب‌های روده بزرگ تولید و یا تولید آن‌ها کنترل می‌شود و در تنظیم مزاج و اشتیاق دخالت دارند.
در دهه گذشته، تحقیقات بیشتری در زمینه امکان هدف قراردادن میکروبیوم روده به منظور تأثیر مثبت بر مغز، رفتار و درمان بیماری‌های روانی مشاهده شده است. از بین میکروب‌های متعدد همزیست روده، لاکتوباسیلوس، بیفیدوباکتریوم و ساکارومایسز از طریق تنظیم فلور میکروبی روده در تنظیم سلامت میزبان نقش دارند. این باکتری‌های مفید که به طور مرسوم تحت عنوان پروبیوتیک شناخته می‎شوند، از طریق تولید مولکول‌های انتقال‌دهنده عصبی مانند گاما-آمینو بوتیریک اسید، گلایسین، سروتونین و کاتکولامین تأثیرات روان‌درمانی ایجاد می‎کنند. واژه سایکوبیوتیک برای تعیین این نوع جدید از پروبیوتیک‌ها معرفی شده است که کاربردهای گسترده‌‎تری در روان‌پزشکی دارد.

مکانیسم عمل سایکوبیوتیک ها

جمعیت میکروبی روده از طریق چندین مکانیسم می‎تواند بر سیستم عصبی مرکزی تأثیر بگذارد که شامل تأثیر مستقیم به واسطه اثر متقابل بین میکروب و میزبان یا تأثیر غیرمستقیم از طریق متابولیت‌های میکروبی است. برخی از باکتری‌ها می‌توانند عصب واگوس (Vagus nerve) را مستقیماً فعال کنند. سایکوبیوتیک ها همچنین به واسطه حفاظت در برابر استرس اکسیداتیو یا اثرات ضد آپوپتوتیک تأثیرات مفیدی دارند. به منظور بروز اثرات سلامتی‌بخش لزوماً نیازی به باکتری‎های زنده و سالم نیست، بلکه DNA و متابولیت‌های باکتریایی هم می‌توانند مؤثر باشند.
اثرات پروبیوتیکی به سویه وابسته است و هر نوع سویه‌ای برای درمان عوارض موجود مفید نیست. معلوم نیست کدام اثر مولکولی تعیین می‎کند که یک سویه فعال و سویه دیگر غیرفعال باشد. در زمینه پروبیوتیک‎ها و سایکوبیوتیک‎ها دوز مناسب برای اثربخشی نیز شناخته نشده است. با این وجود، مطالعات اخیر نشان داده است یک میزان مطلوب باید وجود داشته باشد.

چگونه میکروبیوم خود را تقویت کنیم؟

  • مصرف مکمل‌های سایکوبیوتیک

  • مکمل پروبیوتیک

  • غذاهای پری‌بیوتیک

  • بازی کردن با خاک

  • توقف کشتن باکتری‌های خوب خود

One thought on “سایکوبیوتیک چیست؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.